۳:۳۰:۰۰ - پنج شنبه ۱۱ دی ۱۳۴۸
داغ کن - کلوب دات کام Balatarin اشتراک گذاری در فیس بوک تویت کردن این مطلب

بررسي مشکلات مربوط به صحت و اصالت يا جعلي بودن آثار تاريخي

بررسي مشکلات مربوط به صحت و اصالت يا جعلي بودن آثار تاريخي
در آخرين نشست تخصصي همايش و کارگاه تخصصي تعيين اصالت اشيا تاريخي، فرهنگي و هنري مطرح شد؛ خبرگزاري آريا- حفاري‌هاي غير‌مجاز و وجود ظروف منسوب به دوره ساساني در بازار عتيقه مشکلاتي در زمينه صحت و اصالت يا جعلي بودن اين آثار ايجاد کرده است.به گزارش خبرگزاري آريا، در آخرين نشست تخصصي همايش و کارگاه […]


در آخرين نشست تخصصي همايش و کارگاه تخصصي تعيين اصالت اشيا تاريخي، فرهنگي و هنري مطرح شد؛

بررسي مشکلات مربوط به صحت و اصالت يا جعلي بودن آثار تاريخي

خبرگزاري آريا- حفاري‌هاي غير‌مجاز و وجود ظروف منسوب به دوره ساساني در بازار عتيقه مشکلاتي در زمينه صحت و اصالت يا جعلي بودن اين آثار ايجاد کرده است.
به گزارش خبرگزاري آريا، در آخرين نشست تخصصي همايش و کارگاه تخصصي تعيين اصالت اشياي تاريخي، فرهنگي و هنري که ازسوي پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاريخي‌فرهنگي پژوهشگاه ميراث فرهنگي و گردشگري برگزار شد، مقالاتي با عنوان‌هاي «تعيين هويت و اصالت سکه‌هاي اسپهبدان دابوئي تبرستان با تکيه بر نتايج آزمايشگاهي پيکسي»، «ارزيابي اصالت دو بشقاب نقره‌اي»، «تعيين اصالت آثار هنري»، «تعيين اصالت عکس‌هاي تاريخي»، «شناخت ويژگي‌هاي پاتين در تعيين اصالت آلياژهاي مس باستاني» در آخرين نشست تخصصي «نخستين همايش و کارگاه تخصصي تعيين اصالت اشياي تاريخي، فرهنگي و هنري» ارائه شد.
مجيد حاجي‌تبار دکتري باستان‌شناسي از دانشگاه علوم و تحقيقات تهران در آخرين نشست تخصصي نخستين همايش تعيين اصالت اشيا تاريخي، فرهنگي و هنري به بيان گوشه‌اي از مقاله‌اش با عنوان «تعيين هويت و اصالت سکه‌هاي اسپهبدان دابويي تبرستان با تکيه بر نتايج آزمايشگاهي پيکسي» پرداخت.
او با اشاره به اينکه با مرگ يزدگرد سوم (۶۳۲-۶۵۲ م) سرزمين تبرستان در پس کوه‌هاي صعب و جنگل‌هاي انبوه از هجوم گسترده عرب‌ها دور ماند و سلسله‌اي مستقل به نام بنيان‌گذار آن گاوباره گان دابويي شکل گرفت گفت: «با تثبيت حکومت در زمان فرخان (۷۱۲-۷۳۱ م) پسر دابويه، سکه‌هايي به تراز ساساني ضرب شد که بازتابي از شرايط اقتصادي و سياسي حاکم بر جامعه است.»
حاجي‌تبار افزود: «شناخت بخشي از ويژگي‌ها از‌جمله منشأ معدن، استحصال سنگ معدن، ذوب مجدد و اصالت سکه تنها با کمک علوم ميان‌رشته‌اي از‌جمله آزمايش پيکسي ميسر است.»
اين تحقيق با مطالعه کتب، بررسي متون تاريخي و سکه‌شناسي و آناليز عنصري مسکوکات انجام شده و تلاش دارد با رويکرد نتايج آزمايشگاهي به روش پيکسي، علاوه بر شناخت اوضاع اقتصادي و سياسي هويت و اصالت سکه‌ها مطالعه و بررسي شود.
او افزود: «به همين منظور ۱۲ سکه اسپهبدان دابويي از دو مجموعه موسسه فرهنگي موزه‌هاي بنياد مستضعفان و آقاي خراساني در بخش واندوگراف سازمان انرژي اتمي مورد آزمايش قرار گرفتند.»
حاجي‌تبار تصريح کرد: «برآيند آناليز نشان مي‌دهد عيار سکه‌ها متأثر و تابع شرايط سياسي و اقتصادي حاکم بر جامعه و تناسبي جدا‌نشدني با آن دارد و مقدار بالاي نقره و درصد ناچيز طلا و بيسموت و حجم کم مس همگي نشان از اصالت و قدمت سکه دارد و از ۱۲ سکه مورد مطالعه تنها يک سکه فاقد اين ويژگي‌ها بوده و جعلي و جديدساز است.»

ارزيابي اصالت دو بشقاب نقره‌اي
حميد فدايي عضو هيئت علمي پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار فرهنگي‌تاريخي پژوهشگاه ميراث‌فرهنگي و گردشگري، از ديگر سخنران اين نشست با بيان گوشه‌اي از مقاله «ارزيابي اصالت دو بشقاب نقره‌اي منسوب به دوره ساساني متعلق به موزه ملي ايران بر اساس مطالعات تاريخي و آزمايشگاهي» گفت: «بشقاب‌هاي نقره‌اي و گاه با روکش طلايي مربوط به دوره ساساني از آثار شاخص هنر ايراني هستند که امروزه زينت‌بخش بسياري از موزه‌هاي شاخص ايران و جهان هستند.»
او با بيان اينکه بسياري از اين آثار نقره‌اي به بهترين شکل ممکن حفظ شده‌اند و از ارزش‌هاي منحصربه‌فردي برخوردار هستند تصريح کرد: «گفته مي‌شود اين آثار در ايران کشف شده اما هيچگونه اطلاعات مشخصي درخصوص اصالت آن‌ها در دسترس است.»
فدايي تصريح کرد: «در فاصله قرون نوزده و بيست ميلادي تعداد زيادي از اين نمونه‌ها وارد موزه‌ها و مجموعه‌هاي خصوصي شدند، امروزه نيز بخش عمده‌اي از اين آثار به‌صورت روز‌افزون در بازارهاي عتيقه داد و ستد مي‌‌شوند که ازسوي شماري از موزه‌هاي اروپايي و آمريکايي و مجموعه‌داران خصوصي جمع‌آوري شده‌اند.»
او بيان کرد: «معمولاً در مورد آن دسته از آثار فلزي که از کاوش‌هاي باستان‌شناسي به دست آمده‌اند، بررسي قراين باستان‌شناسي اجازه داده که سبک‌هاي محلي فلزگري از نظر شکل، تزيين و فن ساخت دسته‌بندي و ارائه شوند اما از حدود ۵۵۰ پيش از ميلاد تا ۶۵۰ ميلادي، نمونه کارهاي فلزي بسيار اندکي از کاوش‌هاي علمي براي مطالعه يا مقايسه در دسترس است.»
اين عضو هيئت علمي پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار فرهنگي‌تاريخي گفت: «انجام حفاري‌هاي غير‌مجاز از يکسو و وجود ظروف منسوب به دوره ساساني در بازار عتيقه از ديگر سو مشکلاتي را در زمينه صحت و اصالت و يا جعلي بودن اين آثار ايجاد کرده است.»
او افزود: «مجموعه‌هاي متعددي از آثار فلزکاري کهن ايران وجود دارد که به دليل نامشخص بودن منشأ نيازمند مطالعات تعيين اصالت هستند تا به‌عنوان بخشي از تاريخ هنر ايران قابليت رجوع يابد.»
فدايي خاطرنشان کرد: «مجموعه توکلي از جمله چنين مجموعه‌هايي است که امروزه بخشي از بشقاب‌هاي اين مجموعه در موزه ملي و تعدادي ديگر در موزه تبريز نگهداري مي‌شوند.»
او افزود: «به‌منظور بررسي اصالت اين دسته از آثار مطالعات تاريخي بر روي فرم و نقوش اين آثار و مقايسه با نمونه‌هاي اصيل و به ويژه بررسي‌هاي ساختاري و بررسي تکنيک‌هاي ساخت و تزيين آثار مي‌تواند بسيار راهگشا باشد.»
اين عضو هيئت علمي پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار فرهنگي‌تاريخي تصريح کرد: «تا‌کنون نقوش و موضوعات تزييني بسياري از اين آثار به همراه ويژگي‌هاي ظاهري و کاربردي آن‌ها مورد ارزيابي قرار گرفته است، اما متأسفانه نمونه‌هاي معدودي از اشياي کشف شده از‌نقطه نظر ساختاري و تکنيکي مورد بررسي فني قرار گرفته‌اند.»
او خاطر‌نشان کرد: «در مقاله حاضر به موازات انجام مطالعات تاريخي تطبيقي بر روي نقوش دو ظرف منسوب به دوره ساساني و تکنيک تزيين آن، پاره‌اي از مطالعات آزمايشگاهي با رويکرد ساختار‌شناسي ظروف و روش و يا روش‌هاي ساخت آن نيز به‌عمل آمده است.»
معيني افزود: «به‌منظور ساختارشناسي ظروف از دستگاه پرتابل طيف‌سنجي فلورانس اشعه ايکس استفاده شده و همچنين ظروف با استفاده از راديوگرافي اشعه ايکس مورد تصويربرداري و بررسي قرار گرفته‌اند.»
او تصريح کرد: «اين مطالعات در کنار بررسي‌هاي تاريخي برخي از ويژگي‌هاي ساختاري و فني ظروف را ارائه داده‌اند که مي‌توان از آن در ارزيابي و تحليل اصيل بودن ظروف استفاده کرد.»

تعيين اصالت آثار هنري
گيلدا بريماني کارشناس و مرمتگر آثار نقاشي ديگر سخنران اين نشست بود که به بيان گوشه‌اي از مقاله «تعيين اصالت آثار هنري» پرداخت و گفت: «کارشناسي و تعيين اصالت يک اثر هنري يعني بررسي و تشخيص هويت آن به طرق مختلف، از قبيل: شناسايي سبک اثر، قدمت‌گذاري، تشخيص هويت هنرمند (نوع امضا) و از همه مهمتر آناليز مواد تشکيل دهنده و تکنيک‌هاي اجرايي آن از طريق آزمايش‌هاي علمي است.»
او افزود: «کارشناسي اصالت اثر هنري سندي است که به‌صورت گواهينامه و ازسوي فرد متخصص کارشناس هنري ارائه مي‌شود و شرح حالي از تکنيک اثر، موقعيت حفاظتي آن، اصل يا جعل بودن آن، قدمت و تاريخ اثر و توصيف کامل منشأ و مبدأ و در صورت نياز استفاده از روش‌هاي آزمايشگاهي است که مهم‌ترين عامل براي شناسايي و کارشناسي آثار هنري به حساب مي‌آيند.»
اين کارشناس و مرمتگر آثار نقاشي خاطر‌نشان کرد: «که از طريق بررسي‌هاي علمي نيز مي‌توان اطلاعاتي در مورد روش‌هاي صحيح طولاني تر کردن عمر اثر هنري بدست آورد. يک اثر هنري تنها زماني قادر به بيان پيام هنري خودش است که هستي مادي‌اش تضمين شده باشد و اين مرتبط به ساختار فيزيکي و شيميايي آن اثر است.»
او افزود: «در اين راستا علومي مانند شيمي که در مورد مواد تحقيق مي‌‌کنند و علوم وابسته و مشابه آن مي‌توانند کمک قابل توجهي براي شناخت عميق آثار هنري يعني شناخت طبيعت مواد آن بکنند.»

تعيين اصالت عکس‌هاي تاريخي
کامران نجف‌زاده دانشجوي کارشناسي ارشد مرمت و حفاظت اشياي فرهنگي تاريخي، دانشگاه هنر تهران نيز در اين نشست با اشاره به تعيين اصالت عکس‌هاي تاريخي گفت: «ايران جزو محدود کشورهايي است که در قرن نوزدهم و سه سال پس از اختراع علم عکاسي در آکادمي علوم فرانسه، هنر عکاسي در آن استفاده شده است.»
او با بيان اينکه عکاسي با تکنيک‌هاي مختلف ازسوي عکاسان ايراني ثبت شده و منابع مطالعاتي بسياري پديد آورده‌اند تصريح کرد: «عکس به‌عنوان يک سند تاريخي با ارزش و مؤثر پذيرفته شده است.»
بريماني بيان کرد: «بنابراين با توجه به اهميت آن اگر تصويري به اشتباه شناسايي و يا معرفي شود در روند مطالعه منابع باعث انحراف پژوهشگران و نتايج تاريخي مي‌شود. همچنين سودجوياني از قرن نوزدهم تا عصر حاضر و دنياي ديجيتال بوده‌اند که به دلايل مادي، سياسي و مذهبي و … عکس‌ها را جعل کرده‌اند.»
او افزود: «هدف از اين مقاله‌شناسايي روش‌هاي جعل عکس و تشخيص تعيين اصالت عکس‌ها با روش‌هاي علمي و استناد به آن‌ها است، همچنين نمونه‌هايي را مورد تحليل و بررسي قرار داده و راه کارهايي براي تعيين اصالت عکس ارائه مي‌کند.»

شناخت ويژگي‌هاي پاتين در تعيين اصالت آلياژهاي مس باستاني
اميد عودباشي استاديار و عضو هيئت علمي گروه مرمت اشياي فرهنگي و تاريخي، دانشگاه هنر اصفهان نيز در اين نشست با بيان مطالبي از مقاله‌اش با عنوان «شناخت ويژگي‌هاي پاتين در تعيين اصالت آلياژهاي مس باستاني: کاربرد روش‌هاي آزمايشگاهي» گفت: «مطالعه و شناخت آثار تاريخي و باستاني براي متخصصان تاريخ هنر، باستان‌شناسي و حفاظت و مرمت موضوعي داراي اهميت است.»
او افزود: «اين متخصصان با استفاده از مطالعه دقيق علمي آثار گذشته درک درستي از اصالت، فرهنگ و فناوري گذشته به دست مي‌آورند و همچنين نتيجه اين مطالعات مي‌تواند به حفظ بهتر اين آثار منجر شود.»
اين استاديار و عضو هيئت علمي گروه مرمت اشياي فرهنگي و تاريخي، دانشگاه هنر اصفهان با بيان اينکه اصالت و تعيين آن در معناي تخصصي در حوزه حفاظت و مرمت آثار، در حقيقت شناسايي جنبه‌هاي موجود در ماهيت مادي و ظاهري اثر به منظور تأييد تاريخي بودن و اصل بودن اثر است تصريح کرد: «يکي از جنبه‌هاي مهم در شناسايي اصالت آثار تاريخي و باستاني، پاتين و ماهيت مادي و مفهوم آن است.»
او افزود: «آثار ساخته شده از آلياژهاي مس باستاني، جنبه‌هاي جالب توجهي را از ديدگاه ساختاري و ترکيب شيميايي به نمايش مي‌گذارند و مطالعه لايه پاتين در آلياژهاي مس باستاني با استفاده از روش‌هاي ميکروسکوپي و ميکروآناليز مي‌تواند به شناسايي ماهيت ريزساختاري و شيميايي لايه‌هاي خوردگي شکل گرفته در پاتين منجر شود.»
او تصريح کرد: «در اين مقاله، نتايج مطالعات انجام شده بر روي پاتين نمونه‌هاي مختلف اشياي باستاني ساخته شده از آلياژ مس با استفاده از روش‌هاي ميکروسکوپي و ميکروآناليز و همچنين آناليزهاي دستگاهي پرداخته شده است.»
عودباشي بيان کرد: «هدف از اين مطالعات شناسايي ماهيت ريزساختاري و شيميايي پاتين موجود در آلياژهاي مس باستاني به منظور مشاهده ويژگي‌هاي مرتبط با اصالت در پاتين اين گروه از اشيا است و نتايج مطالعات نشان مي‌دهد که پاتين‌ها و لايه‌هاي خوردگي داراي اصالت در آلياژهاي مس باستاني داراي ويژگي‌هاي متنوعي هستند که از‌جمله مي‌توان به وقوع پديده‌هاي خوردگي خاص مانند انحلال انتخابي مس و اکسيداسيون داخلي قلع (در برنزهاي باستاني)، حفظ سطح اصلي، وقوع خوردگي بين‌دانه‌اي و درون‌دانه‌اي در ساختار فلزي قرار گرفته در زير لايه پاتين، تشکيل ترکيبات معدني متنوع مس در ارتباط با محيط قرارگيري اثر (محيط دفن) بر روي سطح اصلي، شکل‌گيري ساختارهاي لايه‌اي مرتبط با پديده‌هايي مانند ليزگانگ و همچنين ويژگي‌هاي ظاهري پاتين و لايه‌هاي خوردگي اشاره کرد.»
اين استاد دانشگاه تهران گفت: «در نهايت مي‌توان بيان کرد که شناخت ماهيت پاتين و لايه‌هاي خوردگي در آلياژهاي مس باستاني (به خصوص برنزهاي باستاني) مي‌تواند درک صحيحي از اصالت در اين گروه از اشياي را در اختيار مرمتگران و متخصصان قرار دهد و همچنين امکان مقايسه را براي اشياي با منشا و اصالت نامشخص ايجاد کند.»
نخستين همايش و کارگاه تخصصي تعيين اصالت اشيا تاريخي، فرهنگي و هنري با برگزاري شش نشست و سه کارگاه تخصصي در حوزه تعيين اصالت اشيا تاريخي، بررسي روش‌هاي علمي و آزمايشگاهي، روش‌هاي بررسي آزمايشگاهي نسخ خطي و نقاشي، روش‌هاي بررسي آزمايشگاهي فلزات و …با شرکت کارشناسان و مدرسان ايراني و خارجي ازسوي پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاريخي‌فرهنگي پژوهشگاه ميراث فرهنگي و گردشگري برگزار شد.»

تبليغات
بانک پاسارگاد